Bu konu sadece Terme’yi ilgilendirir diye düşünenler olabilir. Öyle ya Terme Pazar Camii konusu Terme dışında başka ilçe ve illeri niye ilgilendirsin.
Bence ilgilendirir. Eğer ülkemizde en az bir asır ve daha fazla süre ayakta kalmış eser varsa bu bütün ülkeyi ilgilendirir. Kültür birliği bunu gerektirir çünkü.
Dost meclisleri sohbetlerinde, kimliğimiz hakkında bilgi verirken “Biz falancalardanız, geniş bir ailemiz var, soyumuz çok eskilere uzanıyor” gibi övgü dolu sözler söyleriz.
Sülalenin çok kalabalık olması veya köklerinin çok eskiye dayanmasının önemi ne? Ki, bu hususi bir meseledir. Ancak bir köy, ilçe ve ilde bulunan umuma ait eski eserler herkes için ehemmiyete haiz eserlerdir.
Bu açıdan bu yazımızda hülasa kabilinden Terme Pazar Camii konumuz olacaktır.
Kitabı kaleme alan Seyfi Günaçtı. Uzun yıllar ilçe Milli Eğitim Müdürlüğü, okul idarecilikleri, eğitimcilik yapmasının yanında bir araştırmacıdır. Birçok esere imza atmış yüzlerce köşe yazıları kaleme almış muhtelif dergilerde yazıları neşredilmiş ve Terme’de ikamet eden emekli bir eğitimcidir.
Çok yerde olduğu gibi Terme’de de “Tahta Cami” olarak bilinen camimizi konu alan eser bize devrinin bazı özellikleri hakkında bilgi veriyor. Ancak bizde başta arşiv olmak üzere mevcudu korumamın me derece kıymetli olduğunu bilmeyi öğretmediklerinden; hayatı günübirlik yaşayıp gidiyoruz.
Çoğumuz bilir ki hayatımıza onlarca tarihi şey girmiş olmasına rağmen bir gün sessiz sedasız hayatımızdan çıkıp gidince hakkında bilgi toplamak için bir mücadelenin içine gireriz. Bu tür değerlere kıymet vermemek gibi bir nakîsemiz var.
Seyfi Günaçtı, caminin yapıldığı döneme ait Anadolu’da bulunan beylikler, bölgede hayat süren kavimler ve bölgenin demografik yapısı hakkında bilgi verirken, caminin yapılış yıllarına ait bazı bilgiler sunmuştur. Yazar; caminin onarımdan sonra minarenin caddeye bakan kuzey cephesinde bir tabela gördük. Dikdörtgen tabelanın sol üst köşesinde ‘Diyanet İşleri Başkanlığı’ logosunun yanı sıra beyaz zemin üzerinde mavi boya ile “Terme Müftülüğü Pazar Camii Hicri 1016-Miladi 1607” ibaresi vardı. Sayfa: 17
Burada bir kitabı bütünüyle özetlemek mümkün değil. Terme Pazar Camii bulunduğu yerde tarihi dokusunu hissettiren bir ata yadigârı. Belki bazı “iyi niyetli” zengin ve yönetici sınıfından zevatlar, daha güzelini yapmak eskiyi yıkmayı bile düşünmüş olabilirler. Tamamen iyi niyet unsuru olan bu fikrin temelinde “Tarihi değerlere bigâne kalma” acziyetiyatmaktadır.
Ancak neyin, ne olduğunu bilen Termelimünevverler bu tarihi eserin ayakta kalmasını sağlamışlardır.
Her tarihi eser bizim kültür mirasımızdır. Daha doğrusu hafızamızdır. Nasıl ki hafızasını yitiren insan ayakta hatta hayatta kalamaz, tarihi hafıza mahiyetindeki eserlerimizi de korumamız gerekmektedir. Tarihi hafızamıza sahip çıkmamız gerekiyor.
Ben; yazarımızın yani değerli eğitimci arkadaşımızın kitabı üzerine yazdım. Ülkemizde bu ve benzeri binlerce eser var. Bunların kaç tanesi kaleme alındı bilmiyorum. Tarihe mal olmuş şeyler sadece camiler değil elbet. Bazı konaklar, bazı mahalleler, hatta bazı ağaçlar bile asırlar ötesinden beri yerlerini muhafaza etmektedirler.
Her ilçe veya il kendi tarihi hafızasına sahip çıkmalıdır. Bu hem o beldenin tanıtımı, hem de tarihi açıdan inkişafı hususunda yol gösterici olmaktadır.
Hangimiz; eski bir çeşme, bir kulübe, bir mabet, bir medrese, hatta şimdi kullanılmayan bir yol görmemiştir ki.
Eskiye rağbet olsa diye başlayan son derece yanlış söz acaba Batı’nın müzayede salonlarında sergilenen abuk-sabuk şeyleri de ihtiva ediyor mu?
Seyfi Günaçtı’yı emeklerinden, tarihi hafızamıza katkıdan dolayı tebrik ediyorum. Ayrıca belki okur diye adımıza imzalayarak bize ulaştırdığı için de teşekkür ederim.