Yeniçağa; Bolu’nun dokuz ilçesinden yüzölçümü olarak en küçük ilçesi. Nüfus olarak da; Dörtdivan, Seben ve Kıbrıscık ilçelerinden büyük şirin bir ilçe.
Yeniçağa, Dörtdivan ile birlikte bütün komşuları Bolu iline ait bir ilçe. Bu tür ilçelerin kültürel yapıları bulundukları ilin bir özeti gibidir.
Yeniçağa; Mengen, Gerede, Dörtdivan ve Bolu merkez ile sınır komşusu. Anlaşıldığı üzere bütün komşuları Bolu iline ait. Dokuz ilçesi olan Bolunun aynı özelliğe sahip diğer bir ilçesi de Dörtdivan.
Yeniçağa, Ankara ile İstanbul yolu üzerinde olup düz bir alana kurulu. Coğrafi olarak, çanak gölü olarak adlandırılan bir göle sahip. Bu göl ilçeye ayrı bir güzellik katmakta.
Şehrin düz bir alana kurulması vatandaşların her yere yürüyerek gitmesini kolaylaştırıyor. Coğrafi yükseltileri olan yerlerde yer değiştirme daha sınırlı olmaktadır. Küçük bir alana kurulu olduğu için de şehir içi dolmuş ihtiyacına lüzum kalmamıştır.
Şehre güneşli bir yaz günü gitmiştim. Önce şehri yaya olarak dolaştım. Sadece neyin nerede olduğunu bilmiyordum. Yürürken şehir ile dilsiz bir konuşma geçti aramızda. Zaten bu tür konuşmalar en doğru bilgileri veriyor insana. Kitabi bilgiler zamanla değişkenlik gösterebiliyor.
Daha sonra bazı vatandaşlara resmi kurumların yerlerini sordum. Belediye, kaymakamlık ve bazı okullar gibi. Bana öyle güzel tarifler yaptılar ki… Zaten ülke vatandaşlarının yaptığı tarifler öyle gönülden ki. Hiçbir ilmi koordinatlar bu tanımı yapamaz. Navigasyon denilen uygulama yanılır da Anadolu insanı, tarifinde yanılmaz.
Yine şehrin içinde yürürken Yeniçağa Çok Programlı Anadolu Lisesini sorduğum bir kişi bana “Çok uzak” demişti. Burada “uzak” kelimesi ilçe ölçeği esas alınarak açıklayacak olursak tamamen “sosyolojik” bir cevap. Çünkü “uzaklık” kavramı bazen rakamların söylediği gibi olmuyor. Mesela ben Ordu’nu Ünye ilçesinde yürürken bir saatlik mesafe bize normal gelirken, Yeniçağa’da yirmi dakikalık bir yol uzak gelebilir. Çünkü şehrin bir başından diğerine olan mesafe zaten yirmi dakika tutmaz. Ancak bahsi geçen yerler şehrin iki ucu arasında olduğu zaman “En uzak yer” anlamında anlaşılır.
Yüzölçümü olarak orta ve büyük ölçekli şehirlerde yürüme mesafesi bir saat civarında olan yerler normal zaman birimi olarak değerlendirilir. Çünkü şehrin bir baştan diğerine yaya olarak iki saati aşkın yerleri vardır. Yeniçağa’da vatandaşın yirmi dakika sürmeyecek bir mesafe için “uzak” demesi, zikredilen yerin şehrin en uç noktasında olmasından kaynaklanmaktadır.
Yeniçağa ilçesinde önce belediye binasına gidip bazı bilgiler öğrenmek istedim. Şehir ile ilgili bilgileri alabileceğim kişilerin adları ve telefonlarını verdiler. Sonra bir ara yolum Yeniçağa Yaşar Çelik Çok Programlı Anadolu Lisesine düştü. Kendimi öğretmen odasında buldum. Orada neden olduğumu anlatmaya çalıştım. Daha önceki onlarda ilçede olduğu gibi burada da ziyaret sebebimi izah ederken münasip kelimeleri aradım.
Ünye’den yola çıkıp Yeniçağa ilçesini görmeye gitmek fikri ne kadar makul olabilirdi ki?
Zaman geçtikçe sis perdesi aralandı. Yaklaşık 38 sene öğretmenlik yapmış biri olarak öğretmen odası atmosferine alışıktım. Öğretmen odasında Kırşehirli meslektaşım ile Neşet Ertaş hakkında konuştuk. Orada Ankaralı, Balıkesir veya Çanakkaleli olduğunu söyleyen bir öğretmenimiz daha vardı. Tokat’ın Artova ilçesinden olan öğretmen ile çıkışta da karşılaşıp ona yazı yazacağım günü söylemiştim. Tabiatıyla aynı gün yazdım.
Okulun edebiyat öğretmeni ile kültür üzerine sohbet ettik. Bir ara konuşmaya beden eğitimi öğretmeni de iştirak etti. Kısaca benim için hatıraları tazeleyen bir an oldu.
Yeniçağa’dan ayrılırken bir daha o ilçeye gelip gelmeyeceğimi bilmiyordum. Bu duygular içinde ilçeden ayrıldım her ayrılık gibi bu da üzücü oldu.
Yeniçağa Yaşar Çelik Çok Programlı Anadolu Lisesi öğretmenlerine başarılar diliyorum. Belki bir gün yine görüşürüz.
Bolu hakkında yazılarımız devam edecektir.